Manisa’nın Salihli ilçesinde bulunan UNESCO Global Jeoparkı, doğal zenginliklerinin yanı sıra yüzyıllardır sürdürülen geleneksel el sanatlarına da kaynaklık ediyor. Bölgede bulunan volkanik kayalar, mahalledeki kadınların hünerli ellerinde işlenerek dayanıklı ve doğal çömleklere dönüştürülüyor.
Kökleri geçmişe dayanan bu üretim geleneği, mahalle kültürü ve imece anlayışıyla nesilden nesile aktarılıyor.
Taştan çamura, çamurdan çömleğe uzanan yolculuk
Salihli’deki üretim süreci büyük bir emek ve dayanışmayla yürütülüyor. Jeopark alanındaki volkanik kayalar, mahalleli erkekler tarafından özenle çıkarılarak özel makinelerde öğütülüyor.
Toz haline getirilen volkanik taşlar, su yataklarından elde edilen doğal kil ile karıştırılarak özel bir çamur haline getiriliyor. Hazırlanan ham madde ise kadın ustaların ellerinde şekilleniyor.
Evlerin avlularında kurulan çarkların başına geçen kadınlar, bu özel çamuru güveç ve çömlek formlarına dönüştürüyor. Ürünlerin kurutulması, fırınlanması ve pazara hazırlanması aşamalarında ise yine mahalle sakinleri birlikte çalışıyor.
Doğal yapısı sayesinde sırlama gerektirmiyor
Volkanik malzemenin sağladığı dayanıklılık sayesinde Salihli çömlekleri, yüksek ısıya karşı direnç gösteriyor. Ürünlerin kendiliğinden oluşan parlak yüzeyi ise sırlama işlemine ihtiyaç bırakmıyor.
Kimyasal madde kullanılmadan üretilen bu doğal kaplar, özellikle yemeklerin lezzetine katkı sağlaması ve ısıyı dengeli dağıtması nedeniyle tercih ediliyor.
25 hanenin geçim kaynağı oldu
Nüfusu yaklaşık 1830 olan mahallede, yaklaşık 25 hanenin temel geçim kaynaklarından biri haline gelen çömlekçilik, aracı tüccarlar aracılığıyla Türkiye’nin dört bir yanına ulaşıyor.
Özellikle Kurban Bayramı öncesinde artan talepler, üreticilerin yoğun mesai yapmasına neden oluyor. Geleneksel yöntemlerle hazırlanan bu özel ürünler, dayanıklılığı ve doğal yapısı sayesinde yurt dışındaki gastronomi meraklılarının da ilgisini çekiyor.
Kadın ustalar ata mesleğini yaşatıyor
Yaklaşık 30 yıldır çömlekçilik yapan Emine Tangüç, bu mesleğin mahallede kadınların emeğiyle ayakta kaldığını belirtiyor.
Her ürünün sabır ve el emeğiyle ortaya çıktığını ifade eden Tangüç, sabahın erken saatlerinden itibaren tezgah başına geçtiklerini ve yaptıkları işten gurur duyduklarını söylüyor.
Çömlek ustalarından Sabriye Balkan ise geleneksel zanaatın geleceği konusunda endişeli olduğunu dile getiriyor. Gençlerin daha zahmetsiz işlere yöneldiğini belirten Balkan, çocukları ve torunlarının bu mesleği sürdürmek istemediğini ifade ediyor.
Ellerinin tuttuğu sürece çarkın başında olmaya devam edeceğini söyleyen Balkan, yüzyıllardır devam eden bu kültürel mirası yaşatmak için mücadele ediyor.
Salihli’de kadınların ellerinde şekillenen volkanik taşlar, bugün hem sofralara hem de kültürel mirasa değer katmaya devam ediyor.